عابدی قاسم، ملک زاده رویا، منصوری* سیده طیبه. الگوی مفهومی شاخصهای سیستم اطلاعات بیمارستانی با مدل زنجیرهای برنامه: یک تحلیل محتوای کیفی. مجله تحقیقات سلامت در جامعه. 1404; 11 (3) :68-99
URL: http://jhc.mazums.ac.ir/article-1-1164-fa.html
گروه مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران.
چکیده: (315 مشاهده)
مقدمه و هدف با استفاده از شاخصهای سیستم اطلاعات بیمارستانی تأثیر بسزایی در روند برنامهریزی و سیاستگذاری سلامت دارد. ازاینرو مطالعه حاضر با هدف ارائه الگوی مفهومی شاخصهای سیستم اطلاعات بیمارستانی با رویکرد مدل زنجیرهای برنامه انجام شد.
روش کار این پژوهش به روش کیفی و با رویکرد تحلیل محتوا در سال ۱۴۰۳ انجام شد. ابتدا شاخصهای موجود در سیستم HIS بیمارستان شناسایی و جمعآوری گردید. سپس، براساس اهداف پژوهش، شاخصهایی از طریق بررسی متون استخراج شدند. در ادامه، با استفاده از مصاحبههای نیمهساختاریافته و هدفمند با ذینفعان شامل مدیران نظام سلامت، سیاستگذاران و خبرگان علمی آشنا به شاخصهای سیستم اطلاعات بیمارستانی، دادهها جمعآوری شد. نمونهگیری به روش هدفمند و سپس روش گلولهبرفی برای گسترش نمونهها بهکار گرفته شد. تمامی شاخصها ارزیابی شدند و پس از رونویسی مصاحبهها، واحدهای مبتنی بر معنا تعیین، کدگذاری و طبقهبندی براساس شباهت و تقارن انجام شد. سپس، با روش تحلیل محتوا، مضامین شناسایی وتجزیهوحلیل شدند. در نهایت، یک پانل تخصصی ازاعضای تیم پژوهش تشکیل گردیدکه شاخصها را براساس مدل زنجیرهای برنامه تقسیمبندی کرد.
یافتهها در این مطالعه شاخصهای بهدستآمده از وضعیت موجود، بررسی متون، مصاحبه کیفی با ذینفعان پس از حذف شاخصهای تکراری و همپوشانی، به ۴۷۱ شاخص رسید که با تشکیل پنل خبرگان و ارزیابیهای دقیقتر، این تعداد به ۴۰۷ شاخص منتخب کاهش یافت که بهعنوان تمهای فرعی شناسایی شدند که براساس مدل زنجیرهای برنامه به100 شاخص ساختاری، 101 شاخص فرایندی ، 95 شاخص نتیجهای و 111 شاخص پیامدی دستهبندی شدندکه از دیدگاه حاضرین در مطالعه کیفی، هشت تم اصلی مدیریت و رهبری، اداری و پشتیبانی، امکانات و تجهیزات، بهرهوری، پاراکلینیک، بالینی، مالی و شاخصهای سبز در تبیین شاخصهای بیمارستان با مدل زنجیرهای برنامه مؤثرند.
نتیجهگیری این پژوهش با مدل زنجیرهای برنامهای، ۴۰۷ شاخص را در چهار لایه ساختاری، فرایندی، نتیجهای و پیامدی و هشت تم اصلی شناسایی و تحلیل کرد که شاخصهای ساختاری بر منابع و زیرساختها، فرایندی بر اجرای ماموریتها، نتیجهای بر کیفیت خدمات و پیامدی بر پایداری اجتماعی و محیطزیستی تمرکز دارند. مدل زنجیرهای برنامه با پیوند منابع، اقدامات و پیامدها، تحلیلی جامعی از عملکرد بیمارستان ارائه میدهدکه توصیه میشود بیمارستانها بر بهبود زیرساخت، کیفیت خدمات، پایش استراتژیک و مسئولیتپذیری اجتماعی برای ارتقاء عملکرد و پایداری تمرکز کنند.