دوره 11، شماره 4 - ( زمستان 1404 )
جلد 11 شماره 4 صفحات 7-1 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Shirvani R, Taghaee F, Sajjadi S A, Farsi Z. Factors Affecting Professional Socialization in Nursing. J Health Res Commun 2026; 11 (4) :1-7
URL: http://jhc.mazums.ac.ir/article-1-1208-fa.html
URL: http://jhc.mazums.ac.ir/article-1-1208-fa.html
شیروانی روح انگیز، تقئی فرزانه، سجادی سیده اعظم، فارسی زهرا. عوامل مؤثر بر اجتماعی شدن حرفهای در پرستاری. مجله تحقیقات سلامت در جامعه. 1404; 11 (4) :1-7
معاونت تحقیقات و فناوری، دانشگاه علوم پزشکی آجا، تهران، ایران.
متن کامل [PDF 2357 kb]
(159 دریافت)
| چکیده (HTML) (182 مشاهده)
متن کامل: (17 مشاهده)
مقدمه
فرآیند اجتماعیشدن یکی از مراحل اساسی رشد انسان است که طی آن فرد نقشها، ارزشها و هنجارهای لازم برای حضور در گروهها و سازمانهای اجتماعی را میآموزد. این روند از کودکی و با یادگیری قوانین و فرهنگ خانواده آغاز شده و در طول زندگی ادامه مییابد و درنهایت به شکلگیری و تثبیت شخصیت فرد منجر میشود [1]. دراینمیان، اجتماعی شدن حرفهای بخشی اختصاصی از این فرآیند کلی است که طی آن فرد هویت حرفهای خود را از طریق آموختن دانش، مهارتها، نگرشها، ارزشها، باورها و معیارهای اخلاقی مرتبط با حرفه شکل میدهد و برای ایفای مؤثر نقشهای حرفهای آماده میشود [2].
در حرفه پرستاری، اجتماعی شدن حرفهای، فرآیندی است که پرستار از طریق آن با نقشها و مسئولیتهای تخصصی خود آشنا شده، ارزشها و اهداف حرفه را درونی میکنند و بهتدریج هویت حرفهای منسجم در آنها شکل میگیرد [1] که فرآیندی پویا و دائمی در حرفه پرستاری است و پایانی ندارد [3]. مفهوم اجتماعی شدن در متون پرستاری به سال 1958 و قبل از آن باز میگردد [1]. اجتماعی شدن حرفهای جنبه حیاتی تکامل حرفه پرستاری و نقطه آغاز پرستاری بهعنوان یک حرفه است [3].
اجتماعی شدن در حرفه پرستاری موجب تکامل حرفهای و توسعه پیکره دانش پرستاری شده و محرک اصلی و عامل مهم تأثیرگذار بر پیشرفت حرفهای پرستاری به شمار میرود [4]. تحقق مطلوب این فرآیند به کسب هویت و تعهد حرفهای، درونی شدن ارزشها، سنتها، بهبود کیفیت مراقبت از بیماران، تصویر ذهنی مثبت، ارتقای رضایت شغلی، بروز رفتارهای حرفهای، افزایش قدرت تصمیمگیری حرفهای و پویایی مستمر در حرفه پرستاری منجر خواهد شد. درمقابل ضعف در اجتماعی شدن حرفهای میتواند پیامدهایی جدی همچون کاهش کیفیت مراقبت، تصویر ذهنی منفی از حرفه، افت رضایت شغلی، افزایش فشار روانی، ترک شغل، کاهش بهرهوری و تضعیف ارزشهای اخلاقی و حرفهای را به همراه داشته باشد [4، 5].
اجتماعی شدن پرستاران در سطح جهانی با مشکلات فراوانی روبهرو است و حتی جایگاه اجتماعی پرستاران چندان مطلوب نمیباشد و این بدین معنی است که روند اجتماعی شدن در پرستاری بهخوبی انجام نمیشود و این روند با مشکلاتی مواجه است که نیازمند توجه و سیاستگذاری هدفمند است [6]. با رشد حرفهای شدن پرستاری و افزایش نیاز جوامع به پرستاران توانمند، امروزه موضوع اجتماعی شدن حرفهای و بررسی عوامل مؤثر بر آن بیشازپیش موردتوجه قرار گرفته است [5]. مهمترین موانع مؤثر بر این روند را میتوان در ابعاد نظام آموزشی محیط کار و فرهنگ سازمانی، اقتصادی، اجتماعی، حرفهای و هویتی جستوجو کرد (جدول شماره 1) [5-7].
شواهد پژوهشی حاکی از آن است که فرایند اجتماعیشدن در رشته پرستاری با کاستیهایی مواجه بوده و کارایی مطلوب را نشان نمیدهد. لذا، حصول اطمینان از اجرای مؤثر این فرآیند مستلزم بهکارگیری راهکارهای مداخلهای هدفمند است. این راهکارها که در جدول شماره 1 به تفصیل ارائه شدهاند، شامل مواردی چون تقویت و ارتقای مفهوم هویت حرفهای در پرستاران، ارزشگذاری و ترویج حضور مؤثر نیروی انسانی مرد در این حرفه، تقویت مؤلفههای حس تعلق سازمانی و حرفهای، بهرهگیری استراتژیک از رسانههای اجتماعی برای معرفی و تبیین نقشهای پرستاری و همچنین تسریع در بهکارگیری فناوریهای نوین در عملکرد حرفهای است؛ این اقدامات بهطور جمعی جهت تسهیل و بهینهسازی فرآیند اجتماعیشدن حرفهای در حوزه حیاتی ضروری به نظر میرسد [3، 7].
نتیجهگیری
تحقق کیفیت مطلوب و استاندارد خدمات مراقبتی ارائهشده توسط پرستاران، بهطور جداییناپذیری با جایگاه اجتماعی و حرفهای این گروه از متخصصان گره خورده است. در این راستا، اجتماعیشدن حرفهای پرستاران بهمثابه یکی از ملزومات بنیادین در هر نظام مؤثر مراقبتهای بهداشتی و درمانی تلقی میگردد، زیرا این فرایند تأثیری مستقیم و قابلاندازهگیری بر کارایی و کیفیت خدمات ارائهشده دارد. بنابراین، از منظر سیاستگذاری کلان، نظامهای بهداشتی و درمانی موظفاند با اتخاذ رویکردی انتقادی، به موانع ساختاری، اقتصادی و اجتماعی پیشِ روی حرفه پرستاری توجهی استراتژیک مبذول داشته و راهکارهای مداخلهای مؤثر را برای رفع این موانع تدوین و اجرا نمایند. درک عمیقتر پدیده اجتماعیشدن حرفهای در رشته پرستاری، بهویژه در بافتار فرهنگی و اجتماعی ایران، نیازمند اهتمام جدی از سوی جامعه علمی پرستاری و متولیان سیاستگذاری حوزه سلامت است. درنهایت، شناسایی دقیق موانع موجود و ارائه راهکارهای کاربردی برای ارتقای این فرایند، زمینهساز دستیابی به پیامدهای مثبت چندوجهی خواهد بود؛ از جمله اجتماعیشدن موفقیتآمیز پرستاران، ارتقای کیفیت و ایمنی خدمات پرستاری، کاهش هزینههای درمان و مراقبت و افزایش قابلملاحظه رضایتمندی بیماران و خانوادههای آنان.
فرآیند اجتماعیشدن یکی از مراحل اساسی رشد انسان است که طی آن فرد نقشها، ارزشها و هنجارهای لازم برای حضور در گروهها و سازمانهای اجتماعی را میآموزد. این روند از کودکی و با یادگیری قوانین و فرهنگ خانواده آغاز شده و در طول زندگی ادامه مییابد و درنهایت به شکلگیری و تثبیت شخصیت فرد منجر میشود [1]. دراینمیان، اجتماعی شدن حرفهای بخشی اختصاصی از این فرآیند کلی است که طی آن فرد هویت حرفهای خود را از طریق آموختن دانش، مهارتها، نگرشها، ارزشها، باورها و معیارهای اخلاقی مرتبط با حرفه شکل میدهد و برای ایفای مؤثر نقشهای حرفهای آماده میشود [2].
در حرفه پرستاری، اجتماعی شدن حرفهای، فرآیندی است که پرستار از طریق آن با نقشها و مسئولیتهای تخصصی خود آشنا شده، ارزشها و اهداف حرفه را درونی میکنند و بهتدریج هویت حرفهای منسجم در آنها شکل میگیرد [1] که فرآیندی پویا و دائمی در حرفه پرستاری است و پایانی ندارد [3]. مفهوم اجتماعی شدن در متون پرستاری به سال 1958 و قبل از آن باز میگردد [1]. اجتماعی شدن حرفهای جنبه حیاتی تکامل حرفه پرستاری و نقطه آغاز پرستاری بهعنوان یک حرفه است [3].
اجتماعی شدن در حرفه پرستاری موجب تکامل حرفهای و توسعه پیکره دانش پرستاری شده و محرک اصلی و عامل مهم تأثیرگذار بر پیشرفت حرفهای پرستاری به شمار میرود [4]. تحقق مطلوب این فرآیند به کسب هویت و تعهد حرفهای، درونی شدن ارزشها، سنتها، بهبود کیفیت مراقبت از بیماران، تصویر ذهنی مثبت، ارتقای رضایت شغلی، بروز رفتارهای حرفهای، افزایش قدرت تصمیمگیری حرفهای و پویایی مستمر در حرفه پرستاری منجر خواهد شد. درمقابل ضعف در اجتماعی شدن حرفهای میتواند پیامدهایی جدی همچون کاهش کیفیت مراقبت، تصویر ذهنی منفی از حرفه، افت رضایت شغلی، افزایش فشار روانی، ترک شغل، کاهش بهرهوری و تضعیف ارزشهای اخلاقی و حرفهای را به همراه داشته باشد [4، 5].
اجتماعی شدن پرستاران در سطح جهانی با مشکلات فراوانی روبهرو است و حتی جایگاه اجتماعی پرستاران چندان مطلوب نمیباشد و این بدین معنی است که روند اجتماعی شدن در پرستاری بهخوبی انجام نمیشود و این روند با مشکلاتی مواجه است که نیازمند توجه و سیاستگذاری هدفمند است [6]. با رشد حرفهای شدن پرستاری و افزایش نیاز جوامع به پرستاران توانمند، امروزه موضوع اجتماعی شدن حرفهای و بررسی عوامل مؤثر بر آن بیشازپیش موردتوجه قرار گرفته است [5]. مهمترین موانع مؤثر بر این روند را میتوان در ابعاد نظام آموزشی محیط کار و فرهنگ سازمانی، اقتصادی، اجتماعی، حرفهای و هویتی جستوجو کرد (جدول شماره 1) [5-7].
شواهد پژوهشی حاکی از آن است که فرایند اجتماعیشدن در رشته پرستاری با کاستیهایی مواجه بوده و کارایی مطلوب را نشان نمیدهد. لذا، حصول اطمینان از اجرای مؤثر این فرآیند مستلزم بهکارگیری راهکارهای مداخلهای هدفمند است. این راهکارها که در جدول شماره 1 به تفصیل ارائه شدهاند، شامل مواردی چون تقویت و ارتقای مفهوم هویت حرفهای در پرستاران، ارزشگذاری و ترویج حضور مؤثر نیروی انسانی مرد در این حرفه، تقویت مؤلفههای حس تعلق سازمانی و حرفهای، بهرهگیری استراتژیک از رسانههای اجتماعی برای معرفی و تبیین نقشهای پرستاری و همچنین تسریع در بهکارگیری فناوریهای نوین در عملکرد حرفهای است؛ این اقدامات بهطور جمعی جهت تسهیل و بهینهسازی فرآیند اجتماعیشدن حرفهای در حوزه حیاتی ضروری به نظر میرسد [3، 7].
نتیجهگیری
تحقق کیفیت مطلوب و استاندارد خدمات مراقبتی ارائهشده توسط پرستاران، بهطور جداییناپذیری با جایگاه اجتماعی و حرفهای این گروه از متخصصان گره خورده است. در این راستا، اجتماعیشدن حرفهای پرستاران بهمثابه یکی از ملزومات بنیادین در هر نظام مؤثر مراقبتهای بهداشتی و درمانی تلقی میگردد، زیرا این فرایند تأثیری مستقیم و قابلاندازهگیری بر کارایی و کیفیت خدمات ارائهشده دارد. بنابراین، از منظر سیاستگذاری کلان، نظامهای بهداشتی و درمانی موظفاند با اتخاذ رویکردی انتقادی، به موانع ساختاری، اقتصادی و اجتماعی پیشِ روی حرفه پرستاری توجهی استراتژیک مبذول داشته و راهکارهای مداخلهای مؤثر را برای رفع این موانع تدوین و اجرا نمایند. درک عمیقتر پدیده اجتماعیشدن حرفهای در رشته پرستاری، بهویژه در بافتار فرهنگی و اجتماعی ایران، نیازمند اهتمام جدی از سوی جامعه علمی پرستاری و متولیان سیاستگذاری حوزه سلامت است. درنهایت، شناسایی دقیق موانع موجود و ارائه راهکارهای کاربردی برای ارتقای این فرایند، زمینهساز دستیابی به پیامدهای مثبت چندوجهی خواهد بود؛ از جمله اجتماعیشدن موفقیتآمیز پرستاران، ارتقای کیفیت و ایمنی خدمات پرستاری، کاهش هزینههای درمان و مراقبت و افزایش قابلملاحظه رضایتمندی بیماران و خانوادههای آنان.
References
- Lai PK, Lim PH. Concept of professional socialization in nursing. Int EJ of Sci Med Edu. 2012; 6(1):5-31. [Link]
- Valizadeh LE, Zirak MO, Parizad NA. Barriers to professional socialization in nursing: An integrative review. J Nurs Educ. 2016; 5(2):57-65. [Link]
- Salisu WJ, Dehghan Nayeri N, Yakubu I, Ebrahimpour F. Challenges and facilitators of professional socialization: A systematic review. Nurs Open. 2019; 6(4):1289-98. [Link]
- Mousavizadeh N, Ashktorab T, Shabani F. Challenges of nurses professional socialization and solutions. Adv Nurs Midwifery. 2017; 26(95):35. [Link]
- Moon S, Chang SJ. Professional socialization of hospital nurses: A scale development and validation study. BMC Nurs. 2023; 22:2. [Link]
- Darban F, Safarzai E, Tirgary B, Mangolian Shahrebabaki P, Farokhzadian J. [Barriers and Facilitators of Professional Socialization in Nursing: A Systematic Review (Persian)]. Sci J Kurdistan Univ Med Sci. 2020; 25(1):62-75. [DOI:10.52547/sjku.25.1.62]
- Rakkarn J, Visaetsilapanonta P, Jiawiwatkul U, Puckpinyo A. Professional socialization of nurses in humanized care: A qualitative study. Iran J Nurs Midwifery Res. 2023; 28(4):474-81. [DOI:10.4103/ijnmr.ijnmr_78_22]
نوع مطالعه: نامه به سردبیر |
موضوع مقاله:
پرستاری
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
