fa شناسایی گونه‌های سوسری و تحلیل شکاف‌ های آگاهی و عملکرد کارکنان در مراکز تهیه و عرضه مواد غذایی در شهر بجنورد، استان خراسان شمالی حشره شناسی پزشکی Medical Entomology پژوهشي-کامل Research(Original) <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:2;"><strong>مقدمه و هدف</strong>: تعیین ترکیب گونه‌ای و الگوی آلودگی همراه با ارزیابی سطح آگاهی، نگرش و عملکرد کارکنان مراکز غذایی، برای طراحی راهبردهای مؤثر کنترل آفات ضروری است. این مطالعه با هدف تعیین فراوانی گونه‌های سوسری و ارزیابی وضعیت آگاهی، نگرش و عملکرد کارکنان مراکز تهیه و عرضه مواد غذایی در شهر بجنورد انجام شد.<br> <strong>روش کار:</strong> پژوهش حاضر از نوع مقطعی (توصیفی‌تحلیلی) بود. شناسایی گونه‌ها و تعیین میزان آلودگی با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای در ۲۱۱ نقطه شهری انجام شد. ارزیابی آگاهی، نگرش و عملکرد از طریق پرسش‌نامه محقق‌ساخته و نمونه‌گیری طبقه‌ای متناسب با حجم در ۵۲ شرکت‌کننده صورت گرفت. داده‌ها با استفاده از شاخص‌های توصیفی، آزمون تی مستقل، همبستگی پیرسون، رگرسیون خطی و آزمون کای‌دو در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۱ و با سطح معنی‌داری 0/05 تحلیل شدند.<br> <strong>یافته‌ها</strong>: &nbsp;از مجموع ۲۱۱ مکان، ۵۲ مکان (24/5 درصد) به سوسری آلوده بودند که بیشترین آلودگی در مراکز تولید مواد غذایی (53/8 درصد) بود. گونه غالب Blattella germanica با فراوانی 96/5 درصد و گونه Periplaneta americana با 3/5 درصد کمترین فراوانی را داشتند. سطح آگاهی در حد متوسط به بالا و نگرش مطلوب گزارش شد، اما عملکرد در کنترل آفات ضعیف بود. اثر نگرش (&beta;=0/268, P=0/145) و آگاهی(&beta;=0/218, P=0/233) بر عملکرد از نظر آماری معنی‌دار نبود.<br> <strong>نتیجه‌گیری</strong>: شیوع نسبتاً بالای آلودگی به سوسری، به‌ویژه غلبه گونه آلمانی، ضرورت تقویت مداخلات کنترل آفات در مراکز مواد غذایی را نشان می‌دهد. شکاف میان آگاهی و نگرش قابل‌قبول کارکنان با عملکرد ناکافی آنان، بیانگر نیاز به آموزش‌های عملی هدفمند، بهبود بهداشت محیط و تأمین ابزارهای تخصصی کنترل آفات برای دستیابی به مدیریت پایدار است.</span></span></span></div> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="FA" style="font-family:"B Zar""></span></span></span></span></span> <div style="text-align: justify;"><strong>Introduction and Purpose</strong>: A thorough understanding of species composition and infestation patterns, along with an assessment of food handlers&rsquo; knowledge, attitudes, and practices (KAP), is critical for developing effective pest-management strategies. This study aimed to identify cockroach species distribution and evaluate KAP levels among food-service workers in Bojnord, Iran.&nbsp;<br> <strong>Methods</strong>: This cross-sectional (descriptive-analytical) study used cluster sampling at 211 urban sites to determine cockroach species and infestation status. KAP levels were assessed using a researcher-developed questionnaire administered to 52 food handlers selected through proportional stratified sampling. Data were analyzed using descriptive statistics, independent t-tests, Pearson correlation, linear regression analysis, and chi-square tests in SPSS software, version 21, with the significance level set at 0.05.<br> <strong>Results</strong>: Of the 211 sites, 52 (24.5%) exhibited cockroach infestations, with the highest prevalence observed in food-production facilities (53.8%). Blattella germanica was the predominant species (96.5%), while Periplaneta americana accounted for 3.5%. Knowledge scores ranged from moderate to high, and attitudes were generally positive, whereas practice scores were poor. Although attitudes (&beta;=0.268, p=0.145) and knowledge (&beta;=0.218, P=0.233) weakly predicted practices, these relationships were not statistically significant.&nbsp;<br> <strong>Conclusion</strong>: The substantial infestation rates, primarily driven by B. germanica, in Bojnord&rsquo;s food-handling facilities highlight the need for intensified pest-control measures. The disconnect between adequate knowledge and attitudes and suboptimal practices emphasizes the necessity of targeted, practical training, improved environmental hygiene, and the provision of proper control tools to achieve sustainable pest management.</div> سوسری‌ها, آگاهی, نگرش و عملکرد بهداشتی, خدمات غذایی, کنترل آفات Cockroaches, Health knowledge, Attitudes, Practice, Food services, Pest control 75 86 http://jhc.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-5595-1&slc_lang=fa&sid=1 Ali zafarzadeh علی ظفرزاده alizafarzadeh45@gmail.com 100319475328460015021 100319475328460015021 Yes Environmental Health Research Center, Golestan University of Medical Sciences, Gorgan, Iran مرکز تحقیقات بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران Kourosh arzamani کوروش ارزمانی k.arzamani@nkums.ac.ir 100319475328460015022 100319475328460015022 No Department of Medical Entomology and Vector Control, Vector-borne Diseases Research Center, North Khorasan University of Medical Sciences, Bojnurd, Iran. گروه حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین، مرکز تحقیقات بیماری های منتقله از راه ناقلین، دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، بجنورد، ایران. seyed Kamaldin mirkarimi سیدکمال الدین میرکریمی ak.mirkarimi@gmail.com 100319475328460015023 100319475328460015023 No Environmental Health Research Center, Golestan University of Medical Sciences, Gorgan, Iran. مرکز تحقیقات بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران