گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران.
چکیده: (479 مشاهده)
مقدمه و هدف: صبحانه وعدهای حیاتی برای رشد و عملکرد تحصیلی است، اما حذف آن در کودکان و نوجوانان شایع است. آموزش مبتنی بر نظریه رفتار برنامهریزیشده از رویکردهای مؤثر در بهبود رفتار تغذیهای است. این مطالعه مروری با هدف بررسی تأثیر مداخلات آموزشی مبتنی بر این نظریه بر بهبود رفتار مصرف صبحانه انجام شد.
روش کار: در این مطالعه مرور نظاممند، جستوجوی ساختاریافتهای در پایگاههای اطلاعاتی پابمد، اسکوپوس، وبآوساینس، گوگلاسکالر، پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی برای مقالات انگلیسی و فارسی بین ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ انجام شد. معیارهای ورود شامل مطالعات مداخلهای آموزشمحور مبتنی بر نظریه رفتار برنامهریزیشده با هدف بهبود مصرف صبحانه در کودکان و نوجوانان و دسترسی به متن کامل بود. پس از حذف مقالات تکراری، غربالگری عناوین و چکیدهها و بررسی متن کامل انجام و دادههای مرتبط استخراج شدند.
یافتهها: از میان ۵۳۲ مقاله، 12 مطالعه مرتبط انتخاب شدند (9 مقاله در ایران و 3 مقاله در آمریکا، استرالیا و نپال). مداخلات آموزشی چندوجهی شامل روشهای گروهی، نمایش کلیپ، بحث گروهی، کتابچه، جلسات ویژه والدین و معلمان و استراتژیهای تصمیمگیری بودند. در 10 مطالعه نگرش و کنترل رفتاری درکشده و در 7 مطالعه، هنجار ذهنی افزایش یافت. قصد رفتاری در 11 مطالعه و رفتار مصرف صبحانه در 10 مطالعه بهبود یافت.
نتیجهگیری: مداخلات آموزشی مبتنی بر نظریه رفتار برنامهریزیشده در بهبود مصرف صبحانه کودکان و نوجوانان مؤثر هستند. افزایش نگرش مثبت، کنترل رفتاری و مشارکت خانواده از عوامل کلیدی موفقیت مداخلات است. توصیه میشود برنامههای چندسطحی با مشارکت فرد، خانواده و مدرسه طراحی و اجرا شوند.