fa بررسی تغییرات زمانی غلظت ذرات گردوغبار در هوای شهرستان زابل با استفاده از شاخص AQI بهداشت محیط زیست Environmental Health پژوهشي-کامل Research(Original) <span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><strong><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;">مقدمه و هدف:</span></span></strong> <span style="color:black;">طی دهه گذشته، جامعه علمی متوجه تأثیرات مهم گردوغبار موجود در هوا بر آب</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">وهوا، سلامت انسان، محیط</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">زیست و بخش</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">های مختلف اقتصادی اجتماعی شده است. رابطه بین غلظت گردوغبار و سلامت انسان</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">ها یک رابطه معکوس است، به</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">طوری</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">که با افزایش غلظت گردوغبار بر تعداد مبتلایان به بیمارهای قلبی و تنفسی افزوده و سلامت انسان به</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">طوری جدی تهدید می</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">شود. یکی از بلایای طبیعی که شهرستان زابل را به دلیل موقعیت جغرافیایی و نزدیکی آن با بستر خشک تالاب هامون تحت تأثیر قرار می</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">دهد، پدیده نامطلوب طوفان</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">های گردوغباری است.</span> <span style="color:black;">هدف اصلی این پژوهش بررسی تغییرات زمانی غلظت گردوغبار در دوره 10 ساله در شهرستان زابل است.</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"></span></span><br> <strong><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;">روش کار:</span></span></strong> <span style="color:black;">به</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">منظور بررسی آلودگی هوا در شهر زابل غلظت ذرات گردوغبار (</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">PM₁₀</span></span><span style="color:black;">) در دوره زمانی 10 ساله از سال 1389 تا 1398 با استفاده از دستگاه‌های ثابت سنجش آلودگی هوا اندازه</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">گیری شد. تمام داده</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">ها به</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">صورت متوسط روزانه و سالانه مرتب و تغییرات آن در این بازه زمانی بررسی شد. به</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">منظور بررسی تغییرات کیفی هوا، داده</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">های مدنظر بر اساس شاخص</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">های استاندارد کیفیت هوا </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">AQI</span></span><span style="color:black;"> محاسبه و تجزیه</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">وتحلیل شدند.<span style="letter-spacing:-.1pt;"></span></span><br> <strong><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;">یافته</span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;">‌</span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;">ها: </span></span></strong><span style="color:black;">طی دوره مطالعه، میانگین غلظت سالانه </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">PM₁₀</span></span><span style="color:black;"> از سال 1389 تا 1398 به ترتیب 405، 425، 451، 659، 532، 152، 222، 196، 170 و 67 میکروگرم بر مترمکعب بوده است. بیشترین مقدار غلظت ذرات مربوط به فصل تابستان 1395 با متوسط 4932 میکروگرم بر مترمکعب تعیین شد که به دلیل وقوع طوفان</span><span style="color:black;">‌</span><span style="color:black;">های 120 روزه و بستر خشک تالاب هامون و انتقال ذرات گردوغبار اتفاق می</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">افتد.</span><br> <strong><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;">نتیجه</span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;">‌</span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;">گیری:</span></span></strong> <span style="color:black;">بر اساس استاندارد، غلظت ذرات معلق </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">PM₁₀</span></span><span style="color:black;"> نباید از 150 میکروگرم بر مترمکعب تجاوز کند. این در حالی است که این مقدار طی دوره 10 ساله چندین برابر حد استاندارد بوده و در بیشترین مقدار اندازه</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">گیری شده به 33 برابر حد استاندارد رسیده است.</span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"></span></span><br> &nbsp;</span></span> <strong>Introduction and purpose:</strong> During the past decade, the scientific community has noticed the important impacts of suspended dust in the air on climate, human health, the environment, and various socio-economic sectors. The dust concentration has a negative relationship with human health so that the increase of dust concentration leads to an increase in the number of patients with heart and respiratory diseases, and human health is seriously threatened. The undesirable phenomenon of dust storms is one of the natural disasters that affect Zabol city due to its geographical location and proximity to the dried bed of Hamoon wetland. Therefore, this study aimed to investigate the temporal changes in dust concentrations over a 10-year period in Zabol city.<br> <strong>Methods:</strong> The concentration of dust particles (PM₁₀) was measured using fixed air pollution measuring devices during a period of 10 years from 2009 to 2019. All data were recorded on a daily and annual basis and the variations during this period were examined in this study. The given data were measured and analyzed based on the air quality index in order to evaluate the air quality changes.&nbsp;&nbsp;<br> <strong>Results: </strong>In this study, the average annual concentration of PM10 has been 405, 425, 451, 659, 532, 152, 222, 196, 170, and 67 &mu;g/m³, respectively, from 2009 to 2019. The highest particle concentration was determined at 4932 &micro;g/m³ in the summer of 2016, which was the result of&nbsp; 120-day storms, the dried bed of Hamoon wetland, and the transfer of dust particles.<br> <strong>Conclusion:</strong> According to the standard, the concentration of PM10 should not exceed 50 &micro;g/m³; however, this value has reached several times the standard limit and 33 times the standard limit at maximum during the 10-year period. AQI, ذرات PM10, شهرستان زابل, گردوغبار Air quality index, Dust particles, PM10, Zabol city 40 50 http://jhc.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4841-1&slc_lang=fa&sid=1 Nayiereh Pourmollaei نیره پورملائی npoormollae@yahoo.com 10031947532846006928 10031947532846006928 Yes Department of Environmental Management, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran گروه مدیریت محیطزیست، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Ali Mohammadi علی محمدی ali.mohammadi1964@gmail.com 10031947532846006929 10031947532846006929 No Faculty of Natural Resources and Environment, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran دانشکده منابع طبیعی و محیطزیست، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Edris Bazrafshan ادریس بذرافشان ed_bazrafshan@yahoo.com 10031947532846006930 10031947532846006930 No Health Sciences Research Center, Torbat Heydariyeh University of Medical Sciences, Torbat Heydariyeh, Iran مرکز تحقیقات علوم بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه، تربتحیدریه، ایران Morteza Ismailnejad مرتضی اسماعیل نژاد esaelnejad@gmail.com 10031947532846006931 10031947532846006931 No Department of Geography, Birjand University, Birjand, Iran گروه جغرافیا، علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران Akram Al-Muluk Lahijanian اکرم الملوک لاهیجانیان lahijanian@hotmail.com 10031947532846006932 10031947532846006932 No Faculty of Natural Resources and Environment, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran دانشکده منابع طبیعی و محیطزیست، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران