fa بررسی شاخص های خشک سالی هواشناسی در استان های گلستان، مازندران و گیلان در بازه زمانی ده ساله (1388-1398) بهداشت محیط زیست Environmental Health پژوهشي-کامل Research(Original) <span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="font-size:12.0pt;"></span><strong><span style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">مقدمه و هدف:</span></span></strong><span style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;"> یکی از مهم</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">ترین اثرات تغییر اقلیم، خشک</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">سالی است. خشک سالی فرایندی است که پس از یک دوره طولانی و بدون بارندگی به وقوع می</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">پیوندد. تعیین زمان شروع، وسعت و پایان خشک</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">سالی دشوار است. در همین راستا تلاش زیادی شده است تا روش</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">های لازم برای تجزیه</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">وتحلیل و نظارت بر شاخص</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">های خشک</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">سالی و تأثیر آن بر اقلیم تهیه شود. هدف از انجام این مطالعه، بررسی شاخص</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">‌‌</span></span><span style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">های خشک</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">سالی در دوره ده</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">ساله به</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">صورت توصیفی-مقطعی در استان</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">های گلستان، مازندران و گیلان است.</span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"></span></span><br> <strong><span style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">روش کار: </span></span></strong><span style="color:black;">در یک مطالعه توصیفی-مقطعی با استفاده از داده</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌‌</span></span><span style="color:black;">های بارندگی ماهانه ایستگاه</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">های هواشناسی وابسته به سازمان هواشناسی کشور در یک دوره ده</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">ساله، پارامترهای مختلف نظیر شاخص بارش استاندارد (</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">SPI</span></span>: <span dir="LTR"><span style="color:black;">Standard</span></span> <span dir="LTR"><span style="color:black;">Precipitation</span></span> <span dir="LTR"><span style="color:black;">Index</span></span><span style="color:black;">)، شاخص دهک</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">ها (</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">DI</span></span>: <span dir="LTR"><span style="color:black;">Decile</span></span> <span dir="LTR"><span style="color:black;">Index</span></span><span style="color:black;">)، شاخص عدد </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Z</span></span><span style="color:black;"> (</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">ZCI</span></span>: <span dir="LTR"><span style="color:black;">Number</span></span> <span dir="LTR"><span style="color:black;">Index</span></span><span style="color:black;">)، شاخص </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Z</span></span><span style="color:black;"> چینی (</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">CZI</span></span>: <span dir="LTR"><span style="color:black;">Chinese</span></span> <span dir="LTR"><span style="color:black;">Z</span></span> <span dir="LTR"><span style="color:black;">Index</span></span><span style="color:black;">) و شاخص </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Z</span></span><span style="color:black;"> چینی اصلاح</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">شده (</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">MCZI</span></span>: <span dir="LTR"><span style="color:black;">Modified</span></span> <span dir="LTR"><span style="color:black;">Chinese</span></span> <span dir="LTR"><span style="color:black;">Z</span></span> <span dir="LTR"><span style="color:black;">Index</span></span><span style="color:black;">) تعیین شد. برای تجزیه</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">وتحلیل داده</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">ها از نرم</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">افزار </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">DIP</span></span><span style="color:black;"> استفاده شد و شاخص</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌‌</span></span><span style="color:black;">های به</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">دست</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">آمده با استاندارد</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">ها مقایسه شدند.</span><br> <strong><span style="letter-spacing:.05pt;"><span style="color:black;">یافته</span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:.05pt;"><span style="color:black;">‌</span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:.05pt;"><span style="color:black;">ها: </span></span></strong><span style="color:black;">نتایج نشان داد شاخص</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">های مطالعه</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">شده (</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">CZI</span></span><span style="color:black;"> و </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">MCZI</span></span><span style="color:black;">) طی دوره ده</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">ساله در استان</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">های گلستان و مازندران با روند مشابهی افزایش یافته است، اما امکان وقوع خشک</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">سالی در استان گیلان مخصوصاً در فصل تابستان به علت میانگین بارندگی ماهانه منفی</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">تر نسبت به دو استان گلستان و مازندران، بیشتر بوده است. با توجه به شاخص </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">MCZI</span></span><span style="color:black;"> برای استان گیلان در اسفند ماه و مازندران در فروردین ماه با شاخص کمی به ترتیب 1- و 0/8</span><span style="color:black;">&ndash;</span><span style="color:black;"> دارای خشک</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">ترین ماه به علت احتمالی اثرات تغییرات اقلیم بوده است.</span><br> <strong><span style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">نتیجه</span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">‌</span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">گیری:</span></span></strong><span style="color:black;"> استفاده از نتایج این تحقیق می</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">تواند برای تعیین و پیش</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">بینی شرایط آینده و تهیه هشدار زودهنگام در زمینه خشک</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">سالی و اقدامات کنترلی مناسب به</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">ویژه در مناطقی مفید باشد که با محدودیت آب مواجه هستند.</span></span></span> <strong>Introduction and purpose:</strong> One of the most important effects of climate change is drought, a condition that is caused by a long period without rainfall; however, the determination of the time and place of its beginning is difficult. Many researchers have attempted to develop the necessary techniques to analyze and monitor drought indicators and their impact on the climate. In this regard, the present study aimed to investigate the drought indices for 10 years in a descriptive cross-sectional design in Golestan, Mazandaran, and Guilan provinces.<br> <strong>Methods:</strong> In the present descriptive cross-sectional study, different drought indices were determined, such as standard precipitation index (SPI), decile index (DI), number index (ZCI), Chinese z index (CZI), and modified Chinese z index (MCZI). Finally, DIP software was used for data analysis(version: 2.0), and The obtained indicators were compared with the standards.<br> <strong>Results: </strong>Based on the results, the studied indicators had a similar upward trend in all stations of Mazandaran and Golestan provinces for 10 years. However, there was the possibility of drought in Guilan province in summer according to CZI and MCZI indices, compared to the other two provinces since the average monthly rainfall was lower than that of the other two provinces. According to the MCZI index, Guilan and Mazandaran provinces had their driest months in March (-1) and April (-0.8), respectively, which could be due to the effects of climate change.<br> <strong>Conclusion: </strong>Results of this study can be useful for the determination and prediction of the future conditions of these areas and the provision of early warnings of drought, especially in areas with water scarcity.<br> &nbsp; CZI, DI, MCZI, SPI, ZCI, استان های شمالی, خشک سالی هواشناسی, شاخص های خشک سالی CZI, DI, Drought indices, MCZI, Meteorological drought, Northern Provinces, SPI, ZCI 69 79 http://jhc.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4793-1&slc_lang=fa&sid=1 Sayedehfatemeh Mousavi سیده فاطمه موسوی atemehmousavi12345678@gmail.com 10031947532846006342 10031947532846006342 No MSc Student of Environmental Health Engineering, Students Research Committee, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran دانشجوی کارشناسی ارشد بهداشت محیط، گروه بهداشت محیط، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Fathollah Gholami-Borujeni فتح الله غلامی بروجنی gholami_b_f@yahoo.com 10031947532846006343 10031947532846006343 Yes Assistant Professor, Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran استادیار، گروه بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران