fa بررسی غلظت و توزیع بنزن در هوای شهر تهران و پهنه بندی آن با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) بهداشت محیط زیست Environmental Health پژوهشي-کامل Research(Original) <span dir="LTR"></span><span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;"><strong><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;">مقدمه و هدف:</span></span></strong> <span style="color:black;">آلودگی هوا به</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">عنوان مهم</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">ترین عامل خطر محیطی در جهان معرفی شده است. </span><span style="color:black;">سرطان</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">زایی </span><span style="color:black;">بنزن که یکی از چهار آلاینده منتسب به </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">BTEX</span></span><span style="color:black;"> (</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">Benzene, Toluene, Ethylbenzene and Xylene</span></span><span style="color:black;">) می</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">باشد، به اثبات رسیده است. این آلاینده می</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">تواند به راحتی از طریق استنشاق وارد بدن شده و جذب گردد.</span> <span style="color:black;">در این ارتباط، مطالعه حاضر با هدف بررسی غلظت بنزن در هوای شهر تهران و پهنه</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">بندی آن با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">GIS: Geographic Information System</span></span><span style="color:black;">) در سال 96-1395 انجام شد. </span><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"></span></span><br> <strong><span style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;">روش کار: </span></span></strong><span style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;">در این مطالعه 26 ایستگاه نمونه</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;">برداری در نقاط مختلف شهر انتخاب شدند. نمونه</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;">برداری در چهار فصل برای تعیین غلظت بنزن و سایر پارامترهای هواشناسی مانند دما، رطوبت و سرعت باد صورت گرفت. در ادامه، آنالیزهای آماری شامل: آنالیز واریانس یک</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;">طرفه و آزمون همبستگی داده</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;">ها با استفاده از نرم</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;">افزار</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;">SPSS 22 </span></span><span style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;">&nbsp;انجام شد و نسبت به مدل</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;">سازی توزیع آلاینده</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;">ها با استفاده از نرم</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;">افزار </span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;">Arc GIS</span></span> <span style="letter-spacing:.1pt;"><span style="color:black;">اقدام گردید. </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Zar;"></span></span></span><br> <strong><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;">یافته</span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;">‌</span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.1pt;"><span style="color:black;">ها: </span></span></strong><span style="color:black;">نتایج نشان دادند که از نظر مکانی، حداکثر و حداقل میانگین سالانه غلظت بنزن به</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">ترتیب مربوط به مرکز و شمال شهر با مقدار 12/45</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">&plusmn;</span></span><span style="color:black;">15 و 36/12</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">&plusmn;</span></span><span style="color:black;">8 میکرو</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">گرم بر متر </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">مکعب بوده است. از نظر زمانی نیز فصل پاییز با غلظت 47</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">&plusmn;</span></span><span style="color:black;">17 میکرو</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">گرم بر متر </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">مکعب دارای حداکثر مقدار و فصل بهار با غلظت 82/9</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">&plusmn;</span></span><span style="color:black;">7 میکرو</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">گرم بر متر </span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">مکعب دارای حداقل مقدار بودند.</span> <span style="color:black;">آنالیزهای آماری نشان دادند که بین جهت جغرافیایی</span> <span style="color:black;">و وزش باد </span><span style="color:black;">با انتشار این آلاینده، ارتباط معنا</span><span dir="LTR"><span style="color:black;">‌</span></span><span style="color:black;">داری وجود دارد (0/01</span> <span dir="LTR"><span style="color:black;">P<</span></span><span style="color:black;">)</span><span style="color:black;">.</span><br> <strong><span dir="RTL" style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">نتیجه</span></span><span style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">‌</span></span><span dir="RTL" style="letter-spacing:-.05pt;"><span style="color:black;">گیری:</span></span></strong><span dir="RTL"><span style="color:black;"> میانگین غلظت سالانه بنزن در مناطق جغرافیایی مختلف شهر تهران بیش از مقادیر استاندارد هوای پاک بود. در این ارتباط می</span></span><span style="color:black;">‌</span><span dir="RTL"><span style="color:black;">بایست نسبت به کنترل آن اقدامات اساسی انجام شود.</span></span></span></span> <strong>Introduction and purpose:</strong> Air pollution has been recognized as the most important environmental risk factor worldwide. Benzene which is one of the four pollutants attributed to BTEX (Benzene, Toluene, Ethylbenzene, and Xylene) has been proven to be a carcinogenic component. These pollutants can be easily absorbed&nbsp;and taken&nbsp;into&nbsp;the&nbsp;body&nbsp;via inhalation. With this background in mind, the present study aimed to investigate the concentration of benzene and its zoning in Tehran air using Geographic Information System (GIS)&nbsp; within 2016-2017.<br> <strong>Methods:</strong> In the present study, 26 sampling stations were selected in different parts of the city and sampled in four seasons to determine benzene concentration, as well as other meteorological parameters, such as temperature, humidity, and wind velocity. Thereafter, the obtained data were analyzed in SPSS software (version 22) using the one-way analysis of variance and correlation. Subsequently, modeling of pollutant distribution was performed using ArcGIS software.&nbsp;<br> <strong>Results: </strong>The obtained results demonstrated that in terms of location, the maximum and minimum annual mean concentrations of benzene were calculated at 45.12&plusmn;15 and 12.36&plusmn;8 &mu;g/m³, respectively, in the center and north of the city. Temporally, the maximum and minimum values were measured at 47&plusmn;17 &micro;g/m³ in autumn and 9.82&plusmn;7 &micro;g/m³ in spring, respectively. Statistical analysis revealed that emission of this pollutant showed a significant relationship with geographical direction and wind velocity (P<0.01)<span dir="RTL">.</span><br> <strong>Conclusion: </strong>The average annual concentration of benzene in different geographical areas of Tehran was higher than the standard values of clean air. Therefore, it is suggested that fundamental measures be implemented to control this chemical compound. آلاینده, آلودگی هوا, بنزن, کیفیت هوا, BTEX Air pollution, Air quality, Benzene, BTEX, Pollutant 1 10 http://jhc.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3482-3&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad reza khani محمد رضا خانی khani133958@gmail.com 10031947532846005822 10031947532846005822 No Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Tehran Medical Sciences, Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Mina Ghahrchi مینا قهرچی m.ghahrechi69@gmail.com 10031947532846005823 10031947532846005823 No Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Torbat Heydariyeh University of Medical Sciences, Torbat Heydariyeh, Iran گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران Edris Bazrafshan ادریس بذرافشان ed_bazrafshan@yahoo.com 10031947532846005824 10031947532846005824 No Department of Environmental Health Engineering, School of Health, Torbat Heydariyeh University of Medical Sciences, Torbat Heydariyeh, Iran گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران Yousef Dadban Shahamat یوسف دادبان شهامت ydadban@gmail.com 10031947532846005825 10031947532846005825 Yes Environmental Health Research Center, Department of Environmental Health Engineering, Faculty of Health, Golestan University of Medical Sciences, Gorgan, Iran مرکز تحقیقات بهداشت محیط، گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران