Journal of health research in community

fa مقایسه فراوانی علائم فرسودگی شغلی در پزشکان عمومی شاغل در طرح پزشک خانواده با سایر پزشکان عمومی در استان مازندران در 1397 Comparison of Burnout Syndrome Frequency between General Family Physicians and Other General Physicians, in Mazandaran Province, Iran, in 2018 پزشکی عمومی General medicine پژوهشي-کامل Research(Original) مقدمه و هدف: فرسودگی شغلی نوعی استرس روانی است که متأثر از عوامل شغلی مختلف بوده و موجب کاهش عملکرد شغلی می‌گردد و معمولاً به‌صورت احساس ضعف، ناامیدی و عدم نیل به اهداف شغلی مشخص می‌شود. در این ارتباط، مطالعه حاضر با هدف مقایسه فراوانی نشانگان فرسودگی شغلی در پزشکان عمومی شاغل در طرح پزشک خانواده و خارج از این طرح طی سال 1397 در استان مازندران انجام شد. روش کار: در پژوهش مقطعی- تحلیلی حاضر 153، 158 و 295 به‌ترتیب پزشک خانواده شهری، روستایی و غیرشاغل در طرح پزشک خانواده از طریق نمونه‌گیری تصادفی ساده شرکت نمودند. در این مطالعه از پرسشنامه فرسودگی شغلی مازلاک به‌‌عنوان ابزار اصلی به‌منظور سنجش سه بعد فرسودگی هیجانی، مسخ شخصیت و توانمندی شخصی استفاده شد. شرکت‌کنندگان در مطالعه شامل دو گروه از پزشکان خانواده عمومی با سابقه کاری بیش از دو سال شاغل در تمامی شیفت‌های کاری به‌عنوان پزشک خانواده و همچنین پزشکان عمومی غیرخانواده شاغل در مراکز بهداشتی- درمانی و مطب‌های وابسته به علوم پزشکی مازندران بودند. به‌منظور مقایسه میانگین و تعیین اختلاف میانگین بعدها در دو بخش پزشکان خانواده (شهری و روستایی) و پزشکان خارج از طرح پزشک خانواده از آزمون آنالیز واریانس یک‌طرفه (Anova) استفاده گردید. یافته‌ها: در پی مقایسه فرسودگی شغلی بین دو گروه، میانگین و انحراف معیار بعد خستگی هیجانی در پزشکان غیرخانواده معادل 10/31±14/60 و در پزشکان خانواده شهری و روستایی به‌ترتیب برابر با 12/57±19/73 و 12/17±20/39 به‌دست آمد که اختلاف آن‌ها به لحاظ آماری معنا‌دار بود (0/0001>P). بر مبنای نتایج، پزشکان خانواده (به‌ویژه پزشکان خانواده‌های روستایی) دارای بیشترین فرسودگی شغلی در این بعد بودند؛ اما اختلاف دو بعد دیگر در بین پزشکان خانواده و غیرخانواده از نظر آماری معنا‌دار نبود (0/05<P). به‌طور کلی، فرسودگی بالا در پزشکان به‌ترتیب در بعد خستگی هیجانی (20/3 درصد)، مسخ شخصیت (29/4 درصد) و موفقیت فردی (24/1 درصد) به‌دست آمد. باید خاطرنشان ساخت که بیش از نیمی از افراد، حداقل در یکی از ابعاد، فرسودگی بالا را گزارش نمودند. نتیجه‌گیری: فرسودگی شغلی در پزشکان خانواده به‌ویژه روستایی بیشتر بود که ممکن است دلیل آن کار در محیط‌‌های دورتر با امکانات کمتر، شرح وظایف بیشتر و شرایط سخت‌‌تر باشد. بر مبنای نتایج، عوامل فردی و محیطی بسیاری در ایجاد فرسودگی شغلی نقش دارند که این موضوع اهمیت نیاز به مطالعات بیشتر و برنامه‌‌ریزی جهت رفع فرسودگی شغلی پزشکان- به‌ویژه پزشکان خانواده- را مورد تأکید قرار می‌دهد.   Introduction and purpose: Job burnout is a kind of psychological distress that results from various occupational factors and leads to the deterioration of job performance. This condition is usually characterized by weakness, disappointment, and nonachievement of career goals. Regarding this, the present study aimed to compare the frequency of burnout syndrome between general family and non-family physicians in Mazandaran province, Iran, in 2018. Methods: This cross-sectional study was conducted on 153 urban family physicians, 158 rural family physicians, and 295 non-family physicians (i.e., a total of 606 cases) selected using simple random sampling technique. In this study, Maslach Burnout Questionnaire was used, as the main tool for measuring the three dimensions of emotional exhaustion, depersonalization, and personal empowerment. Study participants included two groups of family general practitioners with more than two years of experience working in all shifts as a family physician, as well as non-family general practitioners working in health centers and offices affiliated to mazandaran university of medical sciences. General practitioners working in the hospital and staffing plan were excluded from the study. One-way ANOVA was used to compare the mean values and the mean differences of burnout dimensions at two levels of urban and rural family physicians and those outside the family physician plan. Results: Emotional exhaustion score in the non-family physicians was 14.6±10.31, while this score was obtained as 19.73±12.57 and 20.39±12.17 in the urban and rural family physicians, respectively, showing a statistically significant difference (P<0.0001). In this regard, family physicians (especially rural family physicians) had the highest occupational burnout in this dimension. However, regarding the other two dimensions, the difference between the family and non-family physicians was not statistically significant. Generally, emotional exhaustion had the highest prevalence (20.3 %), followed by depersonalization (29.4%) and personal accomplishment (24.1%). In addition, more than half of the subjects showed a high level of burnout at least in one of the three dimensions of this construct. Conclusion: As the findings indicated, occupational burnout was more common in family physicians, especially in rural area family physicians, which can be due to working in remote places with more duties, fewer facilities, and more difficult environmental conditions. Many demographic and environmental factors account for the incidence of burnout. Therefore, it is required to perform further studies and develop plans targeted toward reducing occupational burnout, especially in family physicians, since resolving this situation can improve the quality of patient care services.     پزشک خانواده, فرسودگی شغلی, محیط کار Family physician, Occupational burnout, Work environment 39 51 http://jhc.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4753-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Rahnama زهرا رهنما zahrarahnama980@gmail.com 10031947532846005632 10031947532846005632 No Family Medicine Resident, Faculty of Medicine, Mazandaran University of Medical Sciences, Mazandaran, Iran دستیار، گروه آموزشی پزشکی خانواده، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Mahshid Ahmadi مهشید احمدی mshahmadi@yahoo.com 10031947532846005633 10031947532846005633 Yes Assistant Professor, Department of Community Medicine, Mazandaran University of Medical Sciences, Mazandaran, Iran استادیار، گروه آموزشی پزشکی اجتماعی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Alireza Khalilian علیرضا خلیلیان khalilian@mazums.ac.ir 10031947532846005634 10031947532846005634 No Professor, Department of Community Medicine, Mazandaran University of Medical Sciences, Mazandaran, Iran استاد، گروه آموزشی پزشکی اجتماعی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Maryam Sefidgarnia Amiri مریم سفیدگرنیا امیری sefidgarnia@mazums.ac.ir 10031947532846005635 10031947532846005635 No Assistant Professor, Department of Psychiatry, Mazandaran University of Medical Sciences, Mazandaran, Iran استادیار، گروه آموزشی روا نپزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران