fa شناسایی و طبقه‌بندی ابزارهای ارزیابی سلامت سالمندان: یک مرور دامنه‌ای طب سالمندان Geriatric Medicine مروری Review <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:2;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">مقدمه و هدف:</span></b><span lang="AR-SA"> با افزایش سریع جمعیت سالمندان و پیش‌بینی رسیدن آن به بیش از </span><span lang="FA">دو</span><span lang="AR-SA"> میلیارد نفر تا سال </span><span lang="FA">۲۰۵۰،</span><span lang="AR-SA"> ارزیابی جامع سلامت این گروه سنی اهمیت فزاینده‌ای </span><span lang="FA">دارد</span><span lang="AR-SA">. هدف این مرور دامنه‌ای شناسایی و طبقه‌بندی ابزارهای معتبر ارزیابی پنج حوزه کلیدی سلامت سالمندان شامل فعالیت بدنی، عملکرد جسمانی، عملکرد اجتماعی، عملکردهای شناختی و عاطفی و بهزیستی بود.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">روش‌کار:</span></b><span lang="AR-SA"> این مطالعه براساس راهنمای موسسه جوآنا بریگز و چارچوب پیشنهادی آرکسی و اومالی انجام</span><span lang="AR-SA">‌شد و گزارش‌دهی آن مطابق دستورالعمل پریزما برای مرور </span><span lang="AR-SA">دامنه‌ای </span><span lang="AR-SA">بود.</span><span lang="AR-SA"> جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌های اسکوپوس، وب آو ساینس، پاب‌مد، ایران‌داک و مگیران از سال </span><span lang="FA">۱۹۹۱</span><span lang="AR-SA"> تا ژانویه </span><span lang="FA">۲۰۲۵</span><span lang="AR-SA"> انجام شد. مطالعات فارسی یا انگلیسی مرتبط با توسعه یا ارزیابی ابزارهای کمی سلامت سالمندان (با حداقل سن </span><span lang="FA">۶۰</span><span lang="AR-SA"> سال) وارد بررسی شدند. استخراج داده‌ها به‌صورت مستقل توسط دو پژوهشگر انجام گرفت.</span><span dir="LTR"><span style="font-family:Symbol"></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">یافته‌ها:</span></b><span lang="AR-SA"> در مجموع </span><span lang="FA">72</span> <span lang="AR-SA">مطالعه واجد شرایط شناسایی شدند. عملکردهای شناختی و عاطفی با ۲۶ ابزار بیشترین فراوانی را داشتند و پس از آن به ترتیب عملکرد جسمانی (22 ابزار)، بهزیستی (۱۱ ابزار)، فعالیت بدنی (۷ ابزار) و عملکرد اجتماعی (6 ابزار) قرار گرفتند. اکثر مطالعات پایایی را گزارش کرده بودند، اما گزارش‌دهی روایی محدود بود.</span><span dir="LTR"><span style="line-height:150%"></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">نتیجه‌گیری:</span></b><span lang="AR-SA"> این مرور یک نقشه‌برداری نسبتا جامع از ابزارهای ارزیابی سلامت سالمندان در پنج حوزه کلیدی ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که اگرچه پایایی اکثر ابزارها گزارش شده است، اما اطلاعات مربوط به روایی، تطبیق فرهنگی و کاربردپذیری بالینی در بسیاری از مطالعات ناکافی است. این شکاف‌ها بر ضرورت انجام پژوهش‌های بیشتر برای تقویت شواهد روان‌سنجی و توسعه ابزارهای مناسب برای زیرگروه‌های مختلف سالمندان تأکید می‌کند.</span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:2;"><b>Introduction and purpose: </b>With the rapid growth of the global older adult population and projections exceeding two billion by 2050, comprehensive health assessment has become increasingly important. This scoping review aimed to identify and classify validated health assessment instruments across five key domains in older adults: physical activity, physical function, social function, cognitive and emotional function, and well-being.<br> <b>Methods:</b> This study followed the Joanna Briggs Institute methodology, building on the Arksey and O&rsquo;Malley framework for scoping reviews, and was reported in accordance with the PRISMA-ScR guidelines. A systematic search was conducted in Scopus, Web of Science, PubMed, IranDoc, and Magiran for studies published between 1991 and January 2025. English- or Persian-language studies addressing the development or evaluation of quantitative health assessment instruments for older adults (age &ge;60 years) were included. Data extraction was performed independently by two reviewers.<br> <b>Results:</b> A total of 72 eligible studies were identified. Cognitive and emotional function was the most frequently assessed domain (26 instruments), followed by physical function (22 instruments), well-being (11 instruments), physical activity (7 instruments), and social function (6 instruments). Most studies reported reliability, whereas reporting of construct or criterion validity was limited.<br> <b>Conclusion:</b> This scoping review provides a relatively comprehensive mapping of health assessment instruments used for older adults across five key domains. Although most studies reported some form of reliability, information on validity, cross‑cultural adaptation, and applicability to specific subgroups of older adults was often limited. These gaps highlight the need for further research to strengthen psychometric evidence, develop culturally adapted tools, and expand multidimensional instruments.</span></span></span></div> سالمندان, ابزارهای ارزیابی, فعالیت بدنی, ویژگی‌های روان‌سنجی, مطالعات اعتبارسنجی, ارزیابی عملکردی Elderly, Assessment Tools, Physical Activity, Psychometrics, Validation Studies, Functional Assessment 0 0 http://jhc.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-5609-1&slc_lang=fa&sid=1 Raziyeh Taheri راضیه طاهری r.taheri@phe.basu.ac.ir 100319475328460014571 100319475328460014571 No Department of Exercise Rehabilitation, Faculty of Sports Science, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran. گروه توانبخشی ورزشی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران Farzaneh Saki فرزانه ساکی f_saki@basu.ac.ir 100319475328460014572 100319475328460014572 Yes Department of Exercise Rehabilitation, Faculty of Sports Science, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran. گروه توانبخشی ورزشی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران Farzaneh Ramezani فرزانه رمضانی f.ramezani@phe.basu.ac.ir 100319475328460014573 100319475328460014573 No Department of Exercise Rehabilitation, Faculty of Sports Science, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran. گروه توانبخشی ورزشی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران