fa اثربخشی مداخلات آموزشی مبتنی بر نظریه رفتار برنامه‌ریزی‌شده بر بهبود مصرف صبحانه و رفتارهای تغذیه‌ای مرتبط در کودکان و نوجوانان: مرور نظام‌مند آموزش بهداشت و ارتقای سلامت Health Education and Promotion مروری Review <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:2;"><strong>مقدمه و هدف</strong>: صبحانه وعده‌ای حیاتی برای رشد و عملکرد تحصیلی است، اما حذف آن در کودکان و نوجوانان شایع است. آموزش مبتنی بر نظریه رفتار برنامه‌ریزی‌شده از رویکردهای مؤثر در بهبود رفتار تغذیه‌ای است. این مطالعه مروری با هدف بررسی تأثیر مداخلات آموزشی مبتنی بر این نظریه بر بهبود رفتار مصرف صبحانه انجام شد.<br> <strong>روش کار</strong>: &nbsp;در این مطالعه مرور نظام‌مند، جست‌وجوی ساختاریافته‌ای در پایگاه‌های اطلاعاتی پابمد، اسکوپوس، وب‌آوساینس، گوگل‌اسکالر، پایگاه مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی برای مقالات انگلیسی و فارسی بین ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ انجام شد. معیارهای ورود شامل مطالعات مداخله‌ای آموزش‌محور مبتنی بر نظریه رفتار برنامه‌ریزی‌شده با هدف بهبود مصرف صبحانه در کودکان و نوجوانان و دسترسی به متن کامل بود. پس از حذف مقالات تکراری، غربالگری عناوین و چکیده‌ها و بررسی متن کامل انجام و داده‌های مرتبط استخراج شدند.<br> <strong>یافته‌ها</strong>: از میان ۵۳۲ مقاله، 12 مطالعه مرتبط انتخاب شدند (9 مقاله در ایران و 3 مقاله در آمریکا، استرالیا و نپال). مداخلات آموزشی چندوجهی شامل روش‌های گروهی، نمایش کلیپ، بحث گروهی، کتابچه، جلسات ویژه والدین و معلمان و استراتژی‌های تصمیم‌گیری بودند. در 10 مطالعه نگرش و کنترل رفتاری درک‌شده و در 7 مطالعه، هنجار ذهنی افزایش یافت. قصد رفتاری در 11 مطالعه و رفتار مصرف صبحانه در 10 مطالعه بهبود یافت.<br> <strong>نتیجه‌گیری</strong>: مداخلات آموزشی مبتنی بر نظریه رفتار برنامه‌ریزی‌شده در بهبود مصرف صبحانه کودکان و نوجوانان مؤثر هستند. افزایش نگرش مثبت، کنترل رفتاری و مشارکت خانواده از عوامل کلیدی موفقیت مداخلات است. توصیه می‌شود برنامه‌های چندسطحی با مشارکت فرد، خانواده و مدرسه طراحی و اجرا شوند.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Introduction and Purpose</strong>: introduction and purpose: Breakfast is a vital meal for growth and academic performance; however, skipping it is common among children and adolescents. Education based on the theory of planned behavior (TPB) is an effective approach to improving dietary behaviors. This systematic review aimed to examine the effects of TPB-based educational interventions on breakfast consumption behaviors.&nbsp;<br> <strong>Methods</strong>: A structured search was conducted in PubMed, Scopus, Web of Science, Google Scholar, SID, and Magiran for English and Persian articles published between 2000 and 2025. Inclusion criteria were intervention studies based on TPB that aimed to improve breakfast consumption in children and adolescents and had full-text access. After removing duplicates, titles and abstracts were screened, full texts were reviewed, and relevant data were extracted.&nbsp;<br> <strong>Results</strong>: Of 532 identified articles, 12 studies were included (9 in Iran and 3 in the USA, Australia, and Nepal). The educational interventions were multifaceted, including group sessions, video presentations, group discussions, booklets, special sessions for parents and teachers, and decision-making strategies. Ten studies reported significant improvements in attitudes and perceived behavioral control, and seven studies reported improvements in subjective norms. Behavioral intentions increased in eleven studies, and actual breakfast consumption improved in ten studies.&nbsp;<br> <strong>Conclusion</strong>: TPB-based educational interventions are effective in improving breakfast consumption among children and adolescents. Positive attitudes, behavioral control, and family involvement are key factors for successful interventions. Multilevel programs involving the individual, family, and school are recommended for effective implementation.</div> مداخله آموزشی, تئوری رفتار برنامه‌ریزی‌شده, مصرف صبحانه, آموزش خانواده, تغییر رفتار Educational intervention, Theory of Planned Behavior (TPB), Breakfast consumption, Family education, Behavior change 132 147 http://jhc.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4340-3&slc_lang=fa&sid=1 Mosharafeh Chaleshgar Kordasiabi مشرفه چالشگر کردآسیابی m.chaleshgar@mazums.ac.ir 100319475328460014234 100319475328460014234 No Department of Health Education and Promotion, School of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran. گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران. Seyed Abolhassan Naghibi سید ابوالحسن نقیبی anaghibi1345@yahoo.com 100319475328460014235 100319475328460014235 Yes Department of Health Education and Promotion, School of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran. گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران. Taleb Pashaparast طالب پاشاپرست pashaparast@gmail.com 100319475328460014237 100319475328460014237 No Department of Health Education and Promotion, School of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran. گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران. maryam Khazaee-Pool مریم خزائی پول khazaie_m@yahoo.com 100319475328460014236 100319475328460014236 No Department of Health Education and Promotion, School of Health, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran. گروه آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران.