fa شناسایی گونه‌های سوسری و تحلیل شکاف‌ های آگاهی و عملکرد کارکنان در مراکز تهیه و عرضه مواد غذایی در شهر بجنورد، استان خراسان شمالی حشره شناسی پزشکی Medical Entomology پژوهشي-کامل Research(Original) <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:2;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">مقدمه و هدف</span></b><span lang="FA">: تعیین ترکیب گونه‌ای و الگوی آلودگی همراه با ارزیابی سطح آگاهی، نگرش و عملکرد کارکنان مراکز غذایی، برای طراحی راهبردهای مؤثر کنترل آفات ضروری است. این مطالعه با هدف تعیین فراوانی گونه‌های سوسری و ارزیابی وضعیت آگاهی، نگرش و عملکرد کارکنان مراکز تهیه و عرضه مواد غذایی در شهر بجنورد انجام شد.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">روش کار:</span></b><span lang="FA"> پژوهش حاضر از نوع مقطعی (توصیفی-تحلیلی) بود. شناسایی گونه‌ها و تعیین میزان آلودگی با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای در ۲۱۱ نقطه شهری انجام شد. ارزیابی آگاهی، نگرش و عملکرد از طریق پرسشنامه محقق‌ساخته و نمونه‌گیری طبقه‌ای متناسب با حجم در ۵۲ شرکت‌کننده صورت پذیرفت. داده‌ها با استفاده از شاخص‌های توصیفی، آزمون تی مستقل، همبستگی پیرسون، رگرسیون خطی و آزمون کای‌دو در نرم‌افزار </span>SPSS<span lang="FA"> نسخه ۲۱ و با سطح معنی‌داری 05/0 تحلیل شدند.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">یافته‌ها</span></b><span lang="FA">: از مجموع ۲۱۱ مکان، ۵۲ مکان (24/5</span>٪<span lang="FA">) به سوسری آلوده بودند که بیشترین آلودگی در مراکز تولید مواد غذایی (53/8</span>٪<span lang="FA">) بود. گونه غالب </span><i>Blattella</i> <i>germanica</i><span lang="FA"> با فراوانی 96/5</span>٪<span lang="FA"> و گونه </span><i>Periplaneta</i> <i>americana</i><span lang="FA"> با 3/5</span>٪<span lang="FA"> کمترین فراوانی را داشتند. سطح آگاهی در حد متوسط به بالا و نگرش مطلوب گزارش شد، اما عملکرد در کنترل آفات ضعیف بود. اثر نگرش (</span>&beta;=0/268, p=0/145<span lang="FA">)</span> <span lang="FA">و آگاهی(</span>&beta;=0/218, p=0/233<span lang="FA">)</span> <span lang="FA">بر عملکرد از نظر آماری معنادار نبود.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">نتیجه‌گیری:</span></b><span lang="FA"> شیوع نسبتاً بالای آلودگی به سوسری، به‌ویژه غلبه گونه آلمانی، ضرورت تقویت مداخلات کنترل آفات در مراکز مواد غذایی را نشان می‌دهد. شکاف میان آگاهی و نگرش قابل قبول کارکنان با عملکرد ناکافی آنان، بیانگر نیاز به آموزش‌های عملی هدفمند، بهبود بهداشت محیط و تأمین ابزارهای تخصصی کنترل آفات برای دستیابی به مدیریت پایدار است.</span></span></span></span></span></span></div> <span style="font-size:12pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="FA" style="font-family:"B Zar""></span></span></span></span></span> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="line-height:2;"><span style="unicode-bidi:embed"><b>Introduction& Purpose:</b> A thorough understanding of species composition and infestation patterns, alongside assessment of food handlers&rsquo; knowledge, attitudes, and practices (KAP), is critical to developing effective pest management strategies. This study aimed to identify cockroach species distribution and evaluate KAP levels among food-service workers in Bojnord, Iran.</span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><b>Methods:</b> A cross-sectional (descriptive-analytical) study involved cluster sampling of 211 urban sites to determine cockroach species and infestation status. KAP levels were assessed through a researcher-developed questionnaire administered to 52 food handlers selected via proportional stratified sampling. Data analysis employed descriptive statistics, independent t-tests, Pearson correlation, linear regression, and chi-square tests using SPSS version 21, with significance set at 0.05.</span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><b>Results:</b> Among the 211 sites, 52 (24.5%) exhibited cockroach infestations, with the highest prevalence in food production facilities (53.8%). <i>Blattella germanica</i> was the predominant species (96.5%), while <i>Periplaneta americana</i> accounted for 3.5%. Knowledge scores ranged from moderate to high, and attitudes were generally positive, whereas practice scores were poor. Although attitudes (&beta;=0.268, p=0.145) and knowledge (&beta;=0.218, p=0.233) weakly predicted practices, these relationships were not statistically significant.</span><br> <span style="unicode-bidi:embed"><b>Conclusion:</b> The substantial infestation rates, primarily driven by <i>B. germanica</i>, in Bojnord&rsquo;s food-handling facilities highlight the need for intensified pest-control measures. The disconnect between adequate knowledge and attitudes and suboptimal practices emphasizes the necessity for targeted, practical training, improved environmental hygiene, and provision of proper control tools to achieve sustainable pest management.</span></span></span></span></div> سوسری‌ها, آگاهی, نگرش و عملکرد بهداشتی, خدمات غذایی, کنترل آفات Cockroaches, Health Knowledge, Attitudes, Practice, Food Services, Pest Control 0 0 http://jhc.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-5595-1&slc_lang=fa&sid=1 Ali zafarzadeh علی ظفرزاده alizafarzadeh45@gmail.com 100319475328460014578 100319475328460014578 Yes Environmental Health Research Center, Golestan University of Medical Sciences, Gorgan, Iran مرکز تحقیقات بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران koroush arzamani کوروش ارزمانی k.arzamani@nkums.ac.ir 100319475328460014579 100319475328460014579 No Vector-borne Diseases Research Center, North Khorasan University of Medical Sciences, Bojnurd, Iran حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین، مرکز تحقیقات بیماری‌های منتقله بوسیله ناقلین، دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی ، بجنورد، ایران seyed kamaldin mirkarimi سیدکمال الدین میرکریمی ak.mirkarimi@gmail.com 100319475328460014580 100319475328460014580 No Department of Public Health, School of Health Golestan University of Medical Sciences, Gorgan, Iran. گروه بهداشت عمومی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران